25 Tháng Năm, 2020

KHÁM PHÁ VĂN HOÁ TẮM BẰNG CHỔI Ở NGA

Bị đánh bằng chổi trong căn phòng đầy hơi nước gần 100 độ C, nhiều người Nga cảm thấy họ được sinh ra lần nữa khi ra khỏi phòng tắm.

Người Nga thường dùng cành bạch dương kết thành chổi để tắm banya. Ảnh: Pinterest.

Người Nga coi việc đến banya là chìa khóa để có sức khỏe tốt. Các nhà khoa học đã phát hiện banya mang đến rất nhiều lợi ích, có thể kể đến như tuần hoàn máu dưới da, bài độc, cải thiện các chức năng cơ, khớp.

Làm quen với banya

Banya khá giống một phòng xông hơi nhưng độ ẩm và hơi nước bên trong cao hơn nhiều những phòng tắm hơi thông thường. Tắm trong banya là một trong những văn hoá lâu đời nhất của Nga, bao gồm khá nhiều công đoạn. Ghé thăm những ngôi nhà ở nông thôn hay vùng ngoại ô của người Nga, bạn sẽ dễ dàng nhận ra một ngôi nhà nhỏ làm hoàn toàn bằng gỗ, nằm tách biệt cuối vườn – nó chính là banya.

Hồi tháng 6 năm nay, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tặng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình một căn banya với vật liệu và thiết kế theo kiểu truyền thống, theo Sputnik News.

Một căn banya xây kiểu truyền thống ở Nga. Ảnh: Medium.

Theo các tài liệu từ thời Trung cổ do Tông đồ Andrew (một trong 12 Tông đồ của chúa Jesus) ghi lại: “Khi đến vùng đất của người Slav (tộc người Ấn-Âu) và sống cùng họ, tôi chú ý đến những nhà tắm bằng gỗ. Họ làm nóng căn phòng trong nhiệt độ cực cao rồi cởi bỏ trang phục. Sau khi xức dầu đẫm cơ thể, họ dùng một búi cây non quất lên thân mình”.

Trong quá trình lịch sử, banya ăn sâu vào văn hóa Nga ở nhiều cấp độ. Banya từng được Pushkin, Tolstoy, Dostoyevsky và Сhekhov nhắc đến dưới dạng truyện ngắn. Nhà văn Xô Viết Mikhail Zoshchenko, tác giả cuốn Scenes from the Bathhouse đã thể hiện cái nhìn châm biếm về đời sống Nga thời kỳ đó qua lăng kính nhìn từ một căn banya. Vào mỗi đêm giao thừa, người Nga theo truyền thống sẽ xem Irony of Fate – bộ phim hài nói về một chuyến đi sai lầm tới banya.

Banya đen và trắng

Có 2 loại banya phổ biến trong văn hoá Nga là banya đen và trắng.

Cụ thể, loại banya truyền thống của Nga là banya đen. Lý do là các banya ngày trước không có ống khói, khiến khói từ bếp thoát ra ngoài qua những kẽ hở trên mái và tường. Lâu dần ở những nơi này hình thành lớp muội màu đen.

Các khu vực dính muội khói đều phải cọ rửa sạch sẽ trước mỗi lần tắm. Trước khi xông hơi, tất cả cửa trong banya đều phải mở hết cỡ để làm mới không khí bên trong. Ngoài ra, người tắm còn phải đợi khói từ bếp đun bay hết để tránh nguy cơ bị ngộ độc khói.

Banya đen. Ảnh: Древо.

“Nhiều khách tắm tin rằng nhà tắm đen là banya thực sự của Nga. Tuy nhiên, các phòng tắm đen hiện chỉ xuất hiện ở những vùng cực Bắc xa xôi gần với châu Âu của Nga và các làng trong vùng Siberia”, Anton Romanchenko, giám đốc trung tâm tắm Okhta ở Moskva nói.

Người Nga nói đùa rằng banya đen sau này đã mua được ống khói và trở thành banya trắng. Điểm khác biệt chỉ nằm ở hệ thống tạo nhiệt bên trong.

Chiếc lò này có nhiệm vụ làm nóng đá ở trên đỉnh lò và nhiệt độ trong phòng tăng dần lên. Khi những viên đá đã nóng bỏng, chủ nhà sẽ dập tắt ngọn lửa, chặn ống khói để ngăn nhiệt thoát ra ngoài. Trong suốt quá trình, người tắm sẽ dội nước vào trong lò để điều chỉnh độ ẩm, lượng hơi nước trong phòng. Ngày nay bên cạnh dùng gỗ để tạo nhiệt, nhiều banya đã sử dụng năng lượng điện để làm nóng.

Lò xông hơi chiếm khoảng 1/3 không gian banya trắng. Ảnh: Skaci.

Yegor Chernegov-Nomerov, ca sĩ và cũng là người cực kỳ hâm mộ banya ở Nga, nói rằng: “Bạn đội chiếc mũ đặc biệt trên đầu và say sưa trong một phòng tắm hơi thực thụ, người ta quất cành bạch dương ngâm nước lên người bạn. Rồi bạn lập tức chạy ra ngoài, nhảy vào hồ nước băng giá. Khi đó bạn sẽ hiểu hạnh phúc là thế nào. Điều tuyệt vời này chỉ có ở Nga”.

Chernegov-Nomerov cũng chia sẻ rằng anh đã ghé thăm nhiều nhà tắm nổi tiếng trên thế giới, thậm chí đi đến Áo mỗi mùa đông để tắm hơi nhưng vẫn không thể quên được cảm xúc mà banya mang lại cho anh.

Chuẩn bị cho buổi tắm hơi

Ảnh: EuphoraSalonMediSpa.

Phòng xông hơi trong banya khá đặc biệt. Nước dùng để xông trong banya có thể được làm nóng bằng củi hoặc nhiệt điện. Bên trong phòng xông hơi có băng ghế gỗ rộng nằm dọc theo các bức tường, xây kiểu bậc thang. Bạn có thể ngồi hoặc nằm trên băng ghế tuỳ thích. Càng ở băng ghế cao, nhiệt độ càng cao, có thể lên đến hơn 70 độ C. Nếu cảm thấy khó thở, bạn có thể cúi người thật thấp để tránh hơi nóng.

Một phần không thể tách rời của các banya là chiếc mũ cao và cây chổi bạch dương. Ảnh: lioznonews.

Từ thời cổ xưa, những người Slav đã tự đánh mình và những người bạn của họ ở banya bằng những cành cây bạch dương, cây sồi, cây phong. Mỗi loại cây dùng làm chổi lại có các công dụng khác nhau với người tắm. Tại những cơ sở tắm banya lớn, khách hàng sẽ lựa chọn loại chổi phù hợp với nhu cầu của bản thân. Đây được coi là một hình thức mát xa đặc biệt giúp lưu thông máu, đổ mồ hôi, tăng cường trao đổi chất và làm sạch toàn bộ cơ thể. Dầu trong lá cây có tác dụng cải thiện tình trạng da, chống lão hoá.

Người Nga có câu: “Bạn không già đi vào ngày bạn xông hơi trong banya”. Ảnh: Medium.

Banya về bản chất sẽ khiến bạn đổ mồ hôi rất nhiều để bài độc. Vì vậy đừng chủ quan khi thấy bạn đang đổ mồ hôi quá nhiều. Nếu bạn cảm thấy chóng mặt nhẹ, hãy nghỉ ngơi một lát, bù nước cho cơ thể trước khi quay lại bên trong. Một số banya có bể ngâm thay cho hồ nước như kiểu truyền thống. Nhưng nếu là lần đầu tiên đến banya, bạn không nên thử cách nhảy luôn vào bể nước vì nó có thể khiến bạn bị sốc nhiệt. Một vòi nước lạnh xối từ từ sẽ là giải pháp tốt hơn cho bạn.

Tiếp đó, bạn cần phải đội chiếc mũ trông có vẻ hài hước để ngăn tóc bị khô và phần đầu trở nên quá nóng.

Cuối cùng, đừng vội vàng nếu quyết định đến banya. Banya là một điều “cực kỳ thư giãn, hãy dành thời gian và tận hưởng nó”. Không nên bắt đầu buổi tắm với dạ dày quá no hoặc quá đói. Tuy nhiên, một bữa ăn no sau khi kết thúc hoàn toàn buổi tắm sẽ làm tròn trải nghiệm của bạn.

Kiều Dương

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *